Ukuqinisekisa ukuthi kunikezwa amandla athembekile, ahlala isikhathi eside futhi angabizi kusalokhu kuyenye yezinto eziphambili ekuthuthukisweni eNingizimu Afrika. Njengoba izinhlelo zamandla emhlabeni wonke ziqhubeka zishintshela ezixazululweni ezihlanzekile nezihlala isikhathi eside, kudinga kakhulu izindlela ezintsha zokukhiqiza, ukugcina nokusabalalisa amandla.

Indawo yokutadisha amandla e-Unisa igxile kubuchwepheshe nezixazululo ezisekela ukuphepha kwamandla, ukusimama kanye nentuthuko yezomnotho. Inyuvesi ibambe iqhaza ocwaningweni olubandakanya ubuchwepheshe obuphambili bamabhethri, izinhlelo zamandla avuselelekayo, ukukhiqizwa kwe-hydrogen eluhlaza nezixazululo zokugcina amandla ezisimeme.

Ngokusebenzisana nezinhlangano e-China, e-Thailand naseJalimane, i-Unisa iyathuthukisa izinto ezizosetshenziswa kumabhethri esizukulwane esilandelayo kanye nobuchwepheshe bamandla. Amaphrojekthi aqhubekayo afaka ukufundisisa ukukhiqizwa kwe-hydrogen evela ku-biogas kanye nokuthuthukiswa kwamabhethri amakhulu e-3D-print solid-state, okukhombisa ukuzibophezela kwe-university ekusunguleni amandla nasekuthuthukiseni amabhizinisi.

Om betroubare, volhoubare en bekostigbare energievoorsiening te verseker bly een van Suid-Afrika se dringendste ontwikkelingsprioriteite. Namate globale energiestelsels oorskakel na skoner en meer volhoubare oplossings, is daar toenemende vraag na innoverende benaderings tot energie-opwekking, -berging en -verspreiding. 

Unisa se energiestudies-nisarea verken tegnologieë en oplossings wat energiesekerheid, volhoubaarheid en ekonomiese ontwikkeling ondersteun. Die universiteit is betrokke by navorsing oor gevorderde batterytegnologieë, hernubare energiestelsels, groenwaterstof-produksie en volhoubare energiebergingsoplossings. 

Deur samewerking met instellings in Sjina, Thailand en Duitsland ontwikkel Unisa volgende-generasie-batterymateriaal en groenkragtegnologieë. Lopende projekte sluit in studies vir waterstofproduksie uit biogas en die ontwikkeling van grootskaalse 3D-gedrukte vastetoestandbatterye, wat die universiteit se verbintenis tot energie-innovasie en kommersialisering demonstreer.

Ukuqinisekisa ukobana kuba nehlelo lokusabalalisa igezi elithembekako, elisimeleleko nelitjhiphileko kubonakala kuliqalontangi eligandelelako letuthuko eSewula Afrika.Njengetjhuguluko lamasistimu wephasi wezamandla wegezi lokutjhugulukela ehlelweni legezi ehlwengileko nelisimeleleko, kunezinga elikhulako lokufuneka kweendlela zamaqhinga amatjha wokwenza igezi, wokubulunga kanye nokusabalalisa igezi.

Iimfundo ze-Unisa zendawana ekhuthaza itjhuguluko ziphenya amahlelo wethekinoloji kanye namahlelo weempengu lawo asekela ukuphepha kezamandla, ituthuko esimeleleko kanye nokuthuthukiswa kwezomnotho. Iyunivesithi iyabandakanyeka kurhubhululo elimalungana namahlelo wethekinoloji webhedriya, yamasistimu wegezi evuselelekako, ehlelweni elihlwengileko lokukhiqiza igezi kanye namahlelo wegezi esimeleleko nebulungekako.

Ngokusebenzisa amahlelo wetjhebiswano namaziko weChina, iThailand kanye neJarimani (Germany), i-Unisa yakha isizukulwana esilandelako samametheriyeli webhedriya kanye namahlelo wethekinoloji wokwenza igezi ehlwengekileko. Amaphrojekthi aragela phambili afaka phakathi iimfundo zokukhiqizwa kwehayidrojeni (hydrogen) evela kubhayogezi (biogas) kanye nokwakhiwa kwamabhedriya amakhulu webumbeko eligadangisiweko leengaba ezi-3, akhombisa ukuzimisela kweyunivesithi kumisebenzi yegezi ngamaqhinga amatjha kanye nangezokurhweba.

Ukuqinisekisa unikezelo lwamandla oluthembekileyo, oluzinzileyo nolufikelelekayo kuseluxanduva olubalulekileyo lophuhliso oluphambili eMzantsi Afrika. Njengoko, iinkqubo zamandla zehlabathi ziguqukela kwizisombululo ezigxile kucoceko nezizinzileyo, ekuya kwandisa imfuneko yeendlela zokuvelisa izinto ezintsha, ukugcina nokuhambisa amandla.

Inkalo yezifundo zamandla eUnisa iphonononga ubuchwepheshe nezisombululo ezixhasa ukhuseleko lwamandla, uzinzo, kunye nophuhliso lwezoqoqosho. Iyunivesithi ibandakanyeka kuphando olunxulumene nobuchwepheshe obuphambili beebhetri, iinkqubo zamandla ahlaziyekayo, ukuveliswa kwehidrojeni eluhlaza kunye nezisombululo ezinzileyo zokugcina amandla.

Ngentsebenziswano namaziko aseTshayina, eThailand naseJamani, iUnisa iphuhlisa izixhobo zebhetri ukwenzela isizukulwana esilandelayo kunye nobuchwepheshe obuveliswa ngamandla aluhlaza[1]. Iiprojekthi eziqhubekayo ziquka izifundo ezijolise ekuveliseni ihidrojeni kwibiogas[2] kunye nokuphuhliswa kweebhetri ezisebenzisa i-electrolyte engamanzi, zize zenziwe kusetyenziswa ubuchwepheshe boshicilelo lwe3D ngomlinganiselo omkhulu, nto leyo ebonisa ukuzinikela kweYunivesithi ekuveliseni izinto ezintsha kwicandelo lamandla nasekuziseni izisombululo zophando kwimarike.

[1]Kubhekiswa kubuchwepheshe obusetyenziswa ukuvelisa, ukugcina, ukuhambisa okanye ukusebenzisa amandla ngendlela ezinzileyo nenobungozi obuncinci kokusingqongileyo, umzekelo amandla avela kwimithombo ehlaziyekayo, efana nelanga, umoya, namanzi, anefuthe elincinci kwindalo.

Go kgonthiša kabo ya enetši ya go tshepega, yeo e swarelelago nako ye telele le ya go rekega e sale ye nngwe ya dinepo tše di tlago pele ga tšohle tše di swanetšego go fiwa šedi gona bjale tša tlhabollo ya Afrika Borwa. Ge ditshepedišo tša lefase ka bophara tša enetši di fetogela go ditheknolotši tše di hlwekilego le tše di swarelelago nako ye telele, go ba le nyakego ye e golelago godimo ya mekgwa ya boitlhamelo ya go tšweletša, go boloka le go aba enetši.

Nepokgolo ye ye bohlokwa la dithuto tša enetši ya Unisa le hlahloba ditheknolotši le ditharollo tšeo di thekgago tšhireletšego ya enetši, go swarelela nako ye telele le tlhabollo ya ikonomi. Yunibesithi e tšea karolo dinyakišišong tše di amanago le ditheknolotši tša maemo a godimo tša dibetri, ditshepedišo tša enetši ya go mpshafatšega, tšweletšo ya haedrotšene ya go mpshafatšega le ditharollo tša go boloka enetši ka tsela ya go swarelela lebaka le le telele.

Ka ditirišano le ditheo tša kua China, Thailand le Germany, Unisa e tšwetša pele tlhabollo ya didirišwa tša dibetri tša moloko o moswa le ditheknolotši tša enetši ya go mpshafatšega. Diprotšeke tše di tšwelago pele di akaretša dinyakišišo tša tšweletšo ya haedrotšene go tšwa go gase ya tlhago ya go mpshafatšega le tlhabollo ya difeme tše dikgolo tša go tšweletša dibetri tše di šireletšegilego tšeo di gatišitšwego ka 3D, gomme se se bontšha boikgafo bja yunibesithi go boitlhamelo bja enetši le kgwebišano.

Ho netefatsa phepelo ya eneji e tshepahalang, e tsitsitseng le e theko e tlase e ntse e le e nngwe ya dintho tsa bohlokwa ka ho fetisisa tsa ntshetsopele Afrika Borwa. Ha ditsamaiso tsa eneji tsa lefatshe di ntse di fetohela ditharollong tse hlwekileng le tse tsitsitseng haholwanyane, ho na le tlhoko e ntseng e eketseha ya mekgwa e metjha ya ho hlahisa matla, ho boloka le ho a aba.

Sebaka se ikgethileng sa dithuto tsa eneji sa Unisa se hlahloba mahlale le ditharollo tse tshehetsang tshireletso ya eneji, botsitso le ntshetsopele ya moruo. Yunivesithi e kene dipatlisisong tse amanang le mahlale a tswetseng pele a dibeteri, ditsamaiso tsa eneji e ntjhafatswang, tlhahiso ya haedrojene e tala le ditharollo tsa polokelo ya eneji e tsitsitseng.

Ka tshebedisano-mmoho le ditsi tsa Chaena, Thailand le Jeremane, Unisa e ntshetsapele disebediswa tsa dibeteri tsa moloko o latelang le mahlale a eneji e tala. Merero e tswelang pele e kenyelletsa dithuto mabapi le tlhahiso ya haedrojene ho tswa ho biogas le ntshetsopele ya dibeteri tse tiileng tsa boemo bo phahameng tse hatisitsweng ka 3D, tse bontshang boitlamo ba yunivesithi ho boqapi ba eneji le kgwebo.

Kholeje ya Mangolo Thuto ya Unisa e kgethile dithuto tsa matla e le tse ding tsa dibaka tseo e tla di tshehetsa le ho di kgothaletsa. Sekolo sa mangolo a Boetapele ba Kgwebo se mothating wa ho hohela molekane wa leano ho ntshetsapele thupelo ya thuto e phahameng ya matla a hlwekileng.

Go netefatsa tlamelo ya maatla e e ikanyegang, e e tswelelang le e e rekegang e santse e le nngwe ya ditlapele tsa tlhabololo tse di potlakileng thata tsa Aforikaborwa. Jaaka fa matlhamaganyane a maatla a lefatshe a fetogela kwa ditharabololong tse di phepa le tse di tswelelang, go na le tlhokego e e oketsegang ya mekgwa e e itlhametsweng ya go tlhagisa maatla, go a boloka le go a phatlalatsa.

Karolo e e kgethegileng ya Unisa ya dithuto tsa maatla le tlhotlhomisa dithekenoloji le ditharabololo tse di tshegetsang tshireletsego ya maatla, go itsetsepela le tlhabololo ya ikonomi. Yunibesiti e dira dipatlisiso tse di amanang le dithekenoloji tsa dibeteri tse di gatetseng pele, ditsamaiso tsa maatla a a ntšhwafatswang, go tlhagisa haeterojene e e somarelang tlhago le ditharabololo tsa go boloka maatla ka tsela e e nnelang ruri.

Ka ditirisanommogo le ditheo tsa kwa China, Thailand le Germany, Unisa e tlhama didirisiwa tsa dibeteri tsa lotso le le latelang le dithekenoloji tsa maatla a a somarelang tlhago. Diporojeke tse di tswelelang pele di akaretsa dithutopatlisiso ka ga go tlhagiswa ga haeterojene go tswa mo gaseng ya ditshedi le go tlhamiwa ga dibeteri tsa seemo se se komota tse di gatisitsweng ka 3D, tse di bontshang gore yunibesiti e ineetse mo boitlhameding jwa maatla le mo go direng kgwebo.

Kucinisekisa kuphakelwa kwemandla lokutsembekile, lokusimeme nalokungabiti solo kungulenye yetintfo leticindzetela kakhulu tekutfutfukisa eNingizimu Afrika. Njengobe tinhlelo temandla temhlaba wonkhe tigucukela etisombululweni letihlantekile naletisimeme kakhulu, kunesidzingo lesikhulako setindlela letinsha tekukhicita, kugcina kanye nekusabalalisa emandla.

Indzawo ye-niche yetifundvo temandla ye-Unisa ihlola tebuchwepheshe netisombululo letisekela kuba nemandla lenele, kusimama kanye nekutfutfukiswa kwemnotfo. Lenyuvesi yenta lucwaningo loluphatselene nebuchwepheshe bemabhethri lahamba embili, tinhlelo temandla lavuselelwako, kukhicita i-hydrogen leluhlata kanye netisombululo tekugcina emandla letisimeme.

Ngekubambisana netikhungo taseChina, eThailand naseJalimane, i-Unisa itfutfukisa tintfo temabhethri tesitukulwane lesilandzelako kanye nebuchwepheshe bemandla laluhlata. Emaphrojekthi lachubekako afaka ekhatsi tifundvo tekukhicita i-hydrogen kusuka ku-biogas kanye nekutfutfukiswa kwemabhethri lamakhulu lashicilelwe nge-3D lacinile, lokukhombisa kutinikela kwenyuvesi ekusunguleni emandla kanye nekutsengisa.

U khwaṱhisedza nḓisedzo ya fulufulu ḽi fulufhedzeaho, ḽi bveledzaho nahone ḽi sa ḓuri zwi kha ḓi vha zwiṅwe zwa zwipikwa zwa ndeme zwa mveledziso zwa Afrika Tshipembe zwine zwa khou tsikeledza vhukuma. Musi sisṱeme dza fulufulu dza ḽifhasi dzi tshi khou shanduka dzi tshi ya kha thandululo dzo kunaho na dzi bveledzaho, hu na ṱhoḓea i khou engedzeaho ya nḓila dza vhuṱali dza u bveledza, u vhulunga na u phaḓaladza fulufulu.

Fhethu hune ha vha na tshikhala tsha mushumo kana fhethu hune ha lingana na muthu zwavhuḓi, kana makete muṱuku wo khetheaho ha ngudo dza fulufulu ha Unisa hu ṱola thekhinoḽodzhi na thandululo dzine dza tikedza tsireledzo ya fulufulu, u bveledza na mveledziso ya ikonomi. Yunivesithi i khou ita ṱhoḓisiso dzi tshimbilelanaho na thekhinoḽodzhi dza beṱiri dza mvelaphanḓa, sisṱeme dza fulufulu ḽi vusuludzeaho, u bveledzwa ha haidirodzheni mudala na thandululo dza u vhulunga fulufulu ḽi bveledzaho.

Nga kha u shumisana na zwiimiswa zwa China, Thailand na Germany, Unisa i khou bveledza zwishumiswa zwa beṱiri zwa murafho u tevhelaho na thekhinoḽodzhi dza fulufulu ndala. Thandela dzine dza khou bvela phanḓa dzi katela ngudo dza u bveledzwa ha haidirodzheni u bva kha biogese na mveledziso ya beṱiri khulwane dza 3D- yo gandiswaho ya tshiimo tsho khwaṱhaho, zwine zwa sumbedza u ḓikumedzela ha yunivesithi kha vhubveledzi ha fulufulu na u rengisa.

Ku endlela mphakelo wa eneji wo tshembeka, yiso emahlweni no kotekala wu va wa swirhangisiwa swa Afirika Dzonga leswi hluvukusiwaka ngopfu. Tanihi swicico swa tisisiteme ta eneji ya misava ka swintshunxo swo basisa no yisiwa emahlweni, ku na ku ku laveka ko engetela ka manghenelo yo ncinco ka jeneration ya eneji, mahlayiselo na mahangalaselo.

  Tindhawu ta Tidyondzonkongomo ta eneji ya Unisa ti valanga tithekinoloji na swintshuxo leswi seketelaka vusirheleri bya eneji, yiso emahlweni na nhluvukiso wa ikhonomi. Yunivheiti yi kombisa ndzavisiso wu xakelanaka no yi emahlweni tibetiri ta tithekinoloji, tisisiteme to pfuxeleliwa, vuhumeso bya rihlazaa bya hayidirojeni na switshuxo swo yisa emahlweni vuhlayiselo bya eneji.

Hikwalaho ka vutihlanganisi bya tiyunivhesiti eChina, Thailand na Germany, Unisa yi endla switirhisi swa rixaka leri taka na tithekinoloji ta eneji ya rihlaza. Tiphurojeke leti nge ku yeni emahlweni ti katsa tidyondzo ta kumiso wa hayidirojeni ku uka ka bayogasi na nhluvukiso wa xikelikulu wa 3D-printiwa wa tibateri to tiya swinene, ti kombisaka vutiyimiseri bya yunivhesiti ka ncinco wa eneji na swa mabindzu.