Uhlelo Lomhlaba Wokukhiqiza Izimoto eNingizimu Afrika 2021-2035 lubona amathuba amakhulu okukhula embonini yezimoto ezweni, lwenza le mboni ibe negalelo elibalulekile ekuthuthukiseni imboni, ukusungula izinto ezintsha nokudala imisebenzi.

Indawo ekhethekile yezifundo zezimoto e-Unisa igxile ekuthuthukiseni ucwaningo nasekuthuthukiseni amakhono kulo lonke uchungechunge lwemikhiqizo yezimoto. Inyuvesi isivumele ukusungulwa kwesikhungo socwaningo sezimoto esizosekela ucwaningo olusha nokubambisana nomkhakha.

Izinhlelo zocwaningo zamanje zifaka phakathi ukusungula nokusebenzisa izinhlelo ezixhunywe ku-Internet of Things (IoT) ezimbonini ezihlakaniphile zokukhiqiza, ukuvuselela nokusebenzisa kabusha amabhethri ezimoto zikagesi, kanye nezifundo ezihlola umthelela wokushintsha komhlaba wonke uye ezimotweni zikagesi embonini yezimoto yaseNingizimu Afrika. Lezi zinhlelo zisiza ekuthuthukiseni ukuhamba okusimeme, ukusungula ubuchwepheshe nokulungisa izinhlelo zokukhiqiza zesikhathi esizayo.

Ngo-2022 abafundi boMnyango wOnjiniyela bamaKhemikhali eKolishi Lesayensi, Ubunjiniyela kanye Nobuchwepheshe e-Unisa baqala umkhankaso weNselela yeLanga weSasol bezokhangisa ngemoto esebenzisa amandla elanga abayikhanda futhi bayakha ukuthi ihambe isuka eGoli iye eKapa ngaphandle kokusebenzisa ngisho iconsi elilodwa likaphethiloli.

Die Suid-Afrikaanse Motormeesterplan 2021–2035 identifiseer beduidende geleenthede vir groei in die land se motorbedryf en posisioneer dit as ’n sleutelbydraer tot industrialisering, innovasie en werkskepping.

Unisa se motorstudies-nisarea fokus op die bevordering van navorsing en vaardigheidsontwikkeling regdeur die motorwaardeketting. Die universiteit het die stigting van die Motornavorsingsentrum goedgekeur wat innoverende navorsing en samewerking in die bedryf sal ondersteun.

Huidige navorsingsinisiatiewe sluit in die ontwerp en implementering van stelsels wat geaktiveer is deur die Internet van Dinge vir slim vervaardigingsomgewings, die herwinning en hergebruik van elektriesevoertuigbatterye en studies oor die impak van die wêreldwye verskuiwing na elektriese voertuie op Suid-Afrika se motorbedryf. Hierdie inisiatiewe dra by tot volhoubare mobiliteit, tegnologiese innovasie en vervaardigingstelsels wat toekomsgereed is.

In 2022 het studente van die Departement Meganiese Ingenieurswese in Unisa se Kollege vir Wetenskap, Ingenieurswese en Tegnologie (College of Science, Engineering and Technology) aan die Sasol Solar Challenge deelgeneem. Hulle het ’n sonkragaangedrewe motor wat hulle self ontwerp en gebou het, van Johannesburg na Kaapstad bestuur sonder om enige brandstof te gebruik.  

IHlelo eliKhulu lezeeNkoloyi lika 2021-2035 eSewula Afrika (South African Automotive Master Plan 2021-2035) likhombisa amathuba wokuhluma aqakathekileko webubulo lezeenkoloyi enarheni, alibeka ebujameni bokuba mgaleli oqakathekileko kezebubulo leenkoloyi, kezamaqhinga amatjha nekwakheni amathuba womsebenzi.

Indawana ekhuthaza itjhuguluko kezeemfundo zebubulo leenkoloyi le-Unisa iqale khulu ekuthuthukiseni irhubhululo namakghonofundwa ehlelweni loke lemisebenzi yokukhiqizwa kweenkoloyi. Iyunivesithi seyitlikitle ukuhlonywa kweZiko lezokuRhubhulula iinKoloyi (Automotive Research Centre), lelo elizokusekela irhubhululo lamaqhinga amatjha kanye nokutjhebisana kwamabubulo.

Imizamo yanje yezokurhubhulula ifaka ukudizayinwa kanye nokusetjenziswa kwe-Internet of Things (IoT)-okuyisistimu esiza ukuthuthukisa amabhoduluko akhiqiza iinkoloyi, ukugaywa kanye nokwakhiwa ngobutjha kwamabhedriya weenkoloyi zebhedriya, begodu neemfundo ezihlola umthelela wephasi wokutjhugulukela eenkoloyini zegezi ebubulweni lezeenkoloyi eSewula Afrika. Lemizamo ifaka igalelo lesimelelo ebubulweni leenkoloyi kumaqhinga amatjha kanye nakumasistimu wezokukhiqiza alungele ikusasa.

IsiCwangciso esiPhambili sezithuthi zemoto zaseMzantsi Afrika sika2021 ukuya ku2035 sichonga amathuba abalulekileyo okukhula koshishino lwezithuthi zemoto kweli lizwe, silubeka njengelinye lamacandelo aphambili ekukhuthazeni uphuhliso lwemizi-mveliso, ukuveliswa kwezinto ezintsha kunye nokudalwa kwamathuba engqesho. Iyunivesithi ivume ukusekwa kweAutomotive Research Centre (iZiko loPhando lweZithuthi zeMoto) eliza kuxhasa uphando lokuveliswa kwezinto ezintsha kunye nentsebenziswano kushishino.

Amanyathelo ophando aqhubekayo aquka ukuyilwa nokuphunyezwa kweenkqubo ezixhotyiswe ngezixhobo nezinto ezikwaziyo ukunxibelelana nge-intanethi, ukuqokelela, nokwabelana ngedatha (Internet of Things) (IoT) kwiimeko zemveliso zomgangatho ophambili wobuchwepheshe. Ukusetyenziswa kwakhona kweebheri zezithuthi zombane ngeenjongo ezahlukileyo, kunye nezifundo eziphonononga impembelelo yokutshintsha kwehlabathi jikelele ngokujolise ekusetyenzisweni kwezithuthi zombane kushishino lweemoto eMzantsi Afrika. La manyathelo anegalelo ekukhuthazeni ukuhamba kweemoto ngokuzinzileyo, ukuveliswa kwezinto ezintsha zobuchwepheshe kunye neenkqubo zemveliso ezilungele iimfuno zexesha elizayo.

Leano la Makgonatšohle la Dikoloi la Afrika Borwa la 2021–2035 le hlaola menyetla ye megolo ya kgolo ya intasteri ya dikoloi ya naga ye, gomme le e bea bjalo ka yeo e kgathago tema ye bohlokwa go tlhabollo ya diintasteri, boitlhamelo le tlholego ya mešomo.

Nepokgolo ye ye bohlokwa ya dithuto ka tša dikoloi ya Unisa e šetšane le go tšwetšapele dinyakišišo le tlhabollo ya mabokgoni go ralala magato ka moka a tšweletšo ka intastering ya dikoloi. Yunibesithi e dumeletše go hlongwa ga Senthara ya Nyakišišo ya tša Dikoloi yeo e tlago thekga nyakišišo ya boitlhamelo le tirišanommogo le diintasteri.

Lesolo la bjale la nyakišišo le akaretša tlhamo le phethagatšo ya ditshepedišo tšeo di kgokagantšwego le Inthanete ya tšohle ka kakaretšo (IoT) bakeng sa ditikologo tša tšweletšo tše di gatetšego pele ka theknolotši ya sebjalebjale, go šomiša gape le go fa dibetri tša dinamelwa tša mohlagase mohola o moswa, gammogo le dinyakišišo tšeo di hlahlobago khuetšo ya phetogo ya lefase ka bophara ya go leba go dinamelwa tša mohlagase go intasteri ya dikoloi ya Afrika Borwa. Masolo a a kgatha tema go dinamelwa tša go swarelela nako ye telele, boitlhamelo bja theknolotši le ditshepedišo tša tšweletšo tšeo di lego komana madula a bapile go lebeletšwe bokamoso.

Morero o Moholo wa Dikoloi wa Afrika Borwa wa 2021-2035 o kgetholla menyetla e meholo ya kgolo bakeng sa indasteri ya dikoloi ya naha, o e beha e le monehelo wa bohlokwa ho ntlafatseng indasteri, boqapi le tlhahiso ya mesebetsi.

Sebaka se ikgethileng sa dithuto tsa dikoloi sa Unisa se shebane le ho ntshetsa pele dipatlisiso le ntshetsopele ya tsebo ho pholletsa le ketane ya boleng ba dikoloi. Yunivesithi e amohetse ho theha ha Setsi sa Dipatlisiso tsa Dikoloi se tla tshehetsa dipatlisiso tse ntjha le tshebedisano-mmoho indastering.

Merero ya dipatlisiso ya hajwale e kenyelletsa moralo le tshebetsong ya ditsamaiso tse sebediswang ke Inthanete ya Dintho (IoT) bakeng sa dibaka tse bohlale tsa tlhahiso, ho sebediswa hape le ho sebediswa hape ha dibeteri tsa dikoloi tsa motlakase, le dithuto tse hlahlobang tshusumetso ya phetoho ya lefatshe ho dikoloi tsa motlakase indastering ya dikoloi ya Afrika Borwa. Merero ena e kenya letsoho ho tsamaiso e tsitsitseng, boqapi ba thekenoloji le ditsamaiso tsa tlhahiso tse itokiseditseng bokamoso.

Leanolegolo la Dijanaga la Aforikaborwa la 2021-2035 le supa ditšhono tse di bonalang tsa kgolo mo indasetering ya dijanaga ya naga, le e baya jaaka karolo ya botlhokwa mo go tlhabololeng madirelo, boitlhamedi le go tlhama ditiro.

Karolo e e kgethegileng ya Unisa ya dithuto tsa dijanaga e tlhomile mogopolo mo go tswelediseng dipatlisiso le mo tlhabololong ya bokgoni go ralala ketane ya boleng ya dijanaga. Yunibesiti e amogetse go tlhongwa ga Tikwatikwe ya Patlisiso ya Dikoloi e e tlaa tshegetsang patlisiso ya boitlhamedi le tirisanommogo ya indaseteri.

Maiteko a ga jaana a dipatlisiso a akaretsa go tlhamiwa le go tsenngwa mo tirisong ga matlhamaganyane a a kgonang go dirisa Inthanete ya Dilo (IoT) mabapi le ditikologo tsa tlhagiso e e botlhale, go dirisa gape le go dirisasešwa dibeteri tsa dikoloi tsa motlakase, le dithutopatlisiso tse di sekasekang ditlamorago tsa phetogo ya lefatshe lotlhe go ya kwa dikoloing tsa motlakase mo indasetering ya dijanaga ya Aforikaborwa. Maiteko ano a na le seabe mo go tsamayeng go go tswelelang, mo boitlhameding jwa thekenoloji le mo matlhamaganyaneng a tlhagiso a a siametseng isagwe.

Luhlelo Lolukhulu Lwetetimoto LwaseNingizimu Afrika lwanga-2021-2035 lukhomba ematfuba lamakhulu ekukhula embonini yetimoto kulelive, luyibeka esimeni sekufaka ligalelo lelibalulekile ekwakhiweni kwetimboni, ekusungulweni kwetintfo letinsha kanye nasekwakheni imisebenti.

Indzawo ye-niche yetifundvo tetimoto e-Unisa igcile ekuchubekiseleni embili lucwaningo kanye nekutfutfukisa emakhono kulo lonkhe luhlelo lwemanani etimoto. Lenyuvesi ivumile kusungulwa kweSikhungo Selucwaningo Lwetimoto lesitawusekela lucwaningo lolusha kanye nekubambisana kwetimboni.

Tinyatselo telucwaningo lwanyalo tifaka ekhatsi kwakhiwa nekucala kusebenta kwetinhlelo letivumela i- Internet of Things (i-IoT) tetindzawo tekukhicita letihlakaniphile, kuphindze kusetjentiswe kabusha kanye nekusetjentiswa kabusha kwemabhethri etimoto tagezi, kanye netifundvo letihlola umtselela wekushintja kwemhlaba wonkhe kuya etimotweni tagezi embonini yetimoto yaseNingizimu Afrika. Letinhlelo tifaka sandla ekuhambeni lokusimeme, kusungulwa kwetebucwepheshe kanye netinhlelo tekukhicita letilungele likusasa.

Pulane Khulwane ya Dzigoloi ya Afrika Tshipembe ya 2021-2035 yo topola zwikhala zwihulwane zwa nyaluwo kha nḓowetshumo ya dzigoloi ya shango, i tshi i vhea sa muṋetshedzi wa ndeme kha nḓowetshumo, vhubveledzi na u sika mishumo.

Fhethu hune ha vha na tshikhala tsha mushumo kana fhethu hune ha lingana na muthu zwavhuḓi, kana makete muṱuku wo khetheaho ha ngudo dza dzigoloi dza Unisa ho sedza kha u isa phanḓa ṱhoḓisiso na mveledziso ya zwikili kha nḓowetshumo yoṱhe ya ndeme ya dzigoloi. Yunivesithi yo tendela u thomiwa ha Senthara ya Ṱhoḓisiso ya Dzigoloi ine ya ḓo tikedza ṱhoḓisiso ya vhubveledzi na tshumisano ya nḓowetshumo.

Vhurangeli ha zwino ha ṱhoḓisiso vhu katela u ḓivhadza na u thomiwa ha sisṱeme dzine dza konadzea nga Inthanethe ya Zwithu (IoT) dza phendelashango ha vhubveledzi ho ṱalifhaho, u vhuedzedza na u shumisa hafhu beṱiri dza goloi dza muḓagasi, na ngudo dzine dza khou sedzulusa masiandoitwa a u shandukiswa ha ḽifhasi kha goloi dza muḓagasi kha nḓowetshumo ya dzigoloi Afrika Tshipembe. Vhukando uhu vhu shela mulenzhe kha u tshimbila hu bveledzaho, vhubveledzi ha thekhinoḽodzhi na sisṱeme dza u bveledza dzo lugelaho vhumatshelo.

Pulani ya Afirika Dzonga yo Lawula Swifambo ya 2021-2035 yi hambanyisa mikateko ya nkulo ya nkoka ka indhasitiri ya swifambo ya tiko, ku yimohata tanihi xiavenkoka ka indhasitiralayizexini, ncinco na vutumbuluxi bya mitirho.

Tidyondzo ta dhawunkongomo ta swifambo ta Unisa ti kongomisa ka ku yisa ndzavisiso emahlweni na swikili swo hluvukisa etiketanini ta nkoka wa swifambo. Yunivhesiti yi tiyisisile ku tumbuluxiwa ka Senthara ya Ndzavisiso wa Swifambo lowu nga ta seketela ndzavisiso wo seketela ncinco na vuhlanganisi bya indhasitiri.

Swisunguri swa sweswi swa ndzavisiso swi katsa dizayini na humeleriso wa Inthanete wa Swilo (IyS)-ku kotisa tisisiteme ka vutlhari bya mimbangu ya vutumbulixi, ku swekisisa na kongomiso nakambe mimovha ya tibetiri ta xielekitiriki, na tidyondzo to kumisa nkoka wa ncinco misava hinkwayo ka mimovha ya xielekitiriki ka indhasitiri ya swifambo swa Afirika Dzonga. Swisunguri leswi swi na xiave ka vufambi, cicnco wa thekinoloji na tiisiteme ta nkarhi lowu taka-lulamiseleke ku tumbuluxiwa.